Beepbloom › หมากรุกไทย › กติกาหมากรุกไทย
กติกาหมากรุกไทย และวิธีนับศักดิ์ (ศักดิ์กระดาน · ศักดิ์หมาก)
คู่มือฉบับเต็ม อ่านจบเล่นเป็น · ปรับปรุงล่าสุด 15 พ.ย. 2569
หมากรุกไทย (มากรุก) เล่นบนกระดาน 8×8 ช่อง ฝ่ายละ 16 ตัว เป้าหมายคือรุกจนขุนของคู่แข่ง หน้านี้อธิบายการจัดหมาก การเดินหมากทุกตัว เบี้ยหงาย รุก รุกจน อับ และวิธีนับศักดิ์ซึ่งเป็นกติกาที่คนสงสัยมากที่สุด กติกาทุกข้อในหน้านี้ตรงกับที่ใช้จริงในเกมหมากรุกไทยของ Beepbloom
- ขุนเดิน 1 ช่องรอบตัว · เม็ดเดินทแยง 1 ช่อง · โคนเดินทแยง 1 ช่องหรือตรงไปหน้า 1 ช่อง · ม้าเดินรูปตัว L · เรือเดินแนวตรงไกลได้
- เบี้ยเดินหน้าทีละ 1 ช่อง กินทแยงไปหน้า ถึงแถวที่ 6 ของฝ่ายตัวเองจะหงายเป็นเบี้ยหงาย (เดินแบบเม็ด)
- ไม่มีเข้าป้อม ไม่มีเบี้ยเดิน 2 ช่อง · รุกจน = ชนะ · อับ = เสมอ
- เมื่อไม่มีเบี้ยคว่ำเหลือบนกระดาน ฝ่ายเสียเปรียบนับ ถ้านับครบก่อนโดนรุกจน = เสมอ
- กระดานและการจัดหมาก
- การเดินหมากแต่ละตัว
- เบี้ยหงาย
- รุก รุกจน อับ และการเสมอ
- วิธีนับศักดิ์ (หัวข้อสำคัญ)
- ค่าหมากโดยประมาณ
- ศัพท์หมากรุกไทยที่ควรรู้
- คำถามที่พบบ่อย
1. กระดานและการจัดหมาก
กระดานหมากรุกไทยมี 64 ช่องสีเดียวกัน (ไม่ต้องสลับสีแบบหมากรุกสากล) ฝ่ายขาวอยู่ล่าง ฝ่ายดำอยู่บน แต่ละฝ่ายมี ขุน 1 · เม็ด 1 · โคน 2 · ม้า 2 · เรือ 2 · เบี้ย 8
ตำแหน่งเริ่มเกม: เบี้ยอยู่แถวที่ 3 และ 6 แถวที่ 2 และ 7 ว่าง
- แถวหลังจากซ้ายไปขวา: เรือ ม้า โคน แล้วตามด้วยขุนกับเม็ด แล้ว โคน ม้า เรือ
- ขุนอยู่ทางซ้ายมือของเม็ดเมื่อมองจากฝั่งตัวเอง ขาว: ขุน d1 เม็ด e1 · ดำ: ขุน e8 เม็ด d8 ขุนสองฝ่ายจึงไม่อยู่ตรงกัน
- เบี้ยวางแถวที่ 3 (ขาว) และแถวที่ 6 (ดำ) เว้นแถวที่ 2 และ 7 ว่างไว้
- ในเกมนี้ฝ่ายขาวเดินก่อนเสมอ
2. การเดินหมากแต่ละตัว
หมากทุกตัวกินด้วยการเดินไปลงช่องที่มีหมากคู่แข่ง (ยกเว้นเบี้ยที่กินต่างจากเดิน) ห้ามเดินผ่านหมากตัวอื่น ยกเว้นม้า
| หมาก | เดิน / กิน |
ขุน | 1 ช่องรอบตัว 8 ทิศ ห้ามเดินเข้าช่องที่โดนกิน |
เม็ด | ทแยง 1 ช่อง 4 ทิศ (คนละอย่างกับควีนของหมากรุกสากล) |
โคน | ทแยง 1 ช่อง 4 ทิศ หรือตรงไปข้างหน้า 1 ช่อง (ถอยตรงไม่ได้ ซ้ายขวาไม่ได้) |
ม้า | รูปตัว L: ตรง 2 ช่องแล้วเลี้ยว 1 ช่อง กระโดดข้ามหมากได้ |
เรือ | แนวตั้งหรือแนวนอนไกลกี่ช่องก็ได้ จนกว่าจะชนหมาก |
เบี้ย | เดินตรงไปหน้า 1 ช่อง · กินทแยงไปหน้า 1 ช่อง · ถอยไม่ได้ |
ขุน: 1 ช่องรอบตัว
เม็ด: ทแยง 1 ช่อง
โคน (ขาว): ทแยง 1 ช่อง หรือตรงไปหน้า
ม้า: รูปตัว L กระโดดข้ามได้
เรือ: แนวตรงไกลได้ ชนหมากคู่แข่งแล้วกินได้
เบี้ย: เดินหน้า 1 ช่อง กินทแยงไปหน้า
เบี้ยที่เดินหรือกินจนถึงแถวที่ 6 ของฝ่ายตัวเอง (ขาวถึงแถว 6 · ดำถึงแถว 3) จะหงายทันทีและกลายเป็นเบี้ยหงาย เดินแบบเม็ด (ทแยง 1 ช่อง) ไม่มีให้เลือกเป็นหมากอื่น เบี้ยที่ยังไม่หงายเรียกว่าเบี้ยคว่ำ ซึ่งสำคัญมากกับการนับในข้อ 5
เบี้ยขาวถึงแถวที่ 6 (แถบเขียว) หงายเป็นเบี้ยหงาย เดินแบบเม็ด
4. รุก รุกจน อับ และการเสมอ
- รุก: ขุนกำลังโดนหมากคู่แข่งจ้องกิน ต้องแก้ทันที (หนี บัง หรือกินตัวที่รุก)
- รุกจน: โดนรุกแล้วแก้ไม่ได้ = แพ้ ฝ่ายที่รุกจนชนะ
- อับ: ไม่โดนรุก แต่ไม่มีตาเดินที่ถูกกติกาเหลือเลย = เสมอ
- นับครบ: ฝ่ายไล่รุกจนไม่ทันก่อนนับครบ = เสมอ (ดูข้อ 5)
- หมากไม่พอ: เหลือขุนเปล่าทั้งสองฝ่าย = เสมอ
- ตกลงเสมอ หรือยอมแพ้ ได้ทุกเมื่อ (ในห้องออนไลน์มีปุ่มขอเสมอ)
กฎบ้านของ Beepbloom: ตำแหน่งเดิมเกิดซ้ำ 3 ครั้ง (ฝ่ายเดียวกันเป็นผู้เดิน) = เสมอ เพื่อกันเกมเดินวนไม่จบในห้องออนไลน์ กติกาสนามไม่มีข้อนี้ แต่เกมที่วนแบบนี้ก็จบด้วยการนับอยู่ดี
5. วิธีนับศักดิ์ในหมากรุกไทย
หมากรุกไทยมีหมากเดินสั้นหลายตัว ช่วงท้ายเกมจึงไล่รุกจนได้ยาก การนับจึงเป็นตัวกำหนดว่าฝ่ายที่ได้เปรียบต้องรุกจนให้ได้ภายในกี่ตา ถ้าไม่ทัน เกมเสมอ ฝ่ายที่เสียเปรียบเรียกว่าฝ่ายหนี เป็นคนนับ ส่วนฝ่ายที่ได้เปรียบเรียกว่าฝ่ายไล่
เงื่อนไขแรกของการนับทั้งสองแบบ: ต้องไม่มีเบี้ยคว่ำเหลือบนกระดานเลย (ทั้งของเราและของคู่แข่ง) ถ้ายังมีเบี้ยคว่ำแม้ตัวเดียว ยังนับไม่ได้
5.1 นับศักดิ์กระดาน
- ใช้เมื่อไม่มีเบี้ยคว่ำบนกระดาน แต่ฝ่ายหนียังมีหมากอื่นนอกจากขุนเหลืออยู่
- ฝ่ายหนีนับเฉพาะตาเดินของตัวเอง เริ่มที่ 1 ไปจนถึง 64
- ถ้าฝ่ายหนีนับถึง 64 แล้ว และฝ่ายไล่เดินตาถัดไปแล้วยังรุกจนไม่ได้ = เสมอ
- ระหว่างนับถ้าฝ่ายหนีโดนกินจนเหลือขุนตัวเดียว ให้เปลี่ยนไปนับศักดิ์หมากทันที
ตัวอย่างศักดิ์กระดาน: ขาวมีม้า + เม็ด ดำมีเรือ ไม่มีเบี้ยคว่ำ ขาวเสียเปรียบจึงเป็นฝ่ายนับ 1 ถึง 64
5.2 นับศักดิ์หมาก
- ใช้เมื่อไม่มีเบี้ยคว่ำบนกระดาน และฝ่ายหนีเหลือขุนตัวเดียว ศักดิ์หมากใช้แทนศักดิ์กระดานทันที
- เลขเริ่มนับ = จำนวนหมากทั้งหมดบนกระดาน (รวมขุนทั้งสองฝ่าย) + 1
- เพดานดูจากหมากของฝ่ายไล่ตอนเริ่มนับ (ใช้แถวแรกในตารางที่ตรงเงื่อนไข):
| หมากของฝ่ายไล่ | นับได้ถึง |
| เรือ 2 ลำ | 8 |
| เรือ 1 ลำ | 16 |
| โคน 2 ตัว (ไม่มีเรือ) | 22 |
| ม้า 2 ตัว (ไม่มีเรือ ไม่มีโคน 2 ตัว) | 32 |
| โคน 1 ตัว (ไม่มีเรือ) | 44 |
| ม้า 1 ตัว หรือมีแต่เม็ด/เบี้ยหงาย | 64 |
- ฝ่ายหนีนับเพิ่มทีละ 1 ทุกตาที่ตัวเองเดิน ถ้านับถึงเพดานแล้ว และฝ่ายไล่เดินตาถัดไปแล้วยังรุกจนไม่ได้ = เสมอ
- ถ้าเลขเริ่มนับเกินเพดานตั้งแต่แรก (เช่น เรือ 2 ลำแต่หมากบนกระดานรวม 8 ตัวขึ้นไป) = เสมอทันที
- เมื่อเริ่มนับศักดิ์หมากแล้ว เพดานไม่เปลี่ยน แม้ขุนฝ่ายหนีจะกินหมากของฝ่ายไล่ได้ภายหลัง
ตัวอย่าง: ขาวมีเรือ 2 ลำ + ขุน ดำเหลือขุนเปล่า หมากบนกระดาน 4 ตัว ดำเริ่มนับ 5 เพดาน 8
ตัวอย่างข้างบน ดำนับ 5, 6, 7, 8 ในตาเดินของตัวเอง ขาวจึงมีเวลาเดินแค่ 4 ตาเพื่อรุกจน (ตาที่ 4 คือตาหลังดำนับ 8) ถ้าไม่ทัน เกมเสมอ นี่คือเหตุผลที่ฝ่ายได้เปรียบไม่ควรรีบกินหมากคู่แข่งจนเหลือขุนเปล่า ถ้ายังจัดตำแหน่งไม่พร้อม
| หมากฝ่ายไล่ (เทียบกับขุนเปล่า) | หมากบนกระดาน | เริ่มนับ | เพดาน | ฝ่ายไล่มีเวลา |
| ขุน + เรือ 2 | 4 | 5 | 8 | 4 ตา |
| ขุน + เรือ 1 + ม้า 1 | 4 | 5 | 16 | 12 ตา |
| ขุน + โคน 2 + เม็ด | 5 | 6 | 22 | 17 ตา |
| ขุน + ม้า 2 + เม็ด | 5 | 6 | 32 | 27 ตา |
| ขุน + โคน 1 + เม็ด | 4 | 5 | 44 | 40 ตา |
| ขุน + เรือ 2 + ม้า 2 + โคน 2 | 8 | 9 | 8 | เสมอทันที |
5.3 ใครเป็นฝ่ายนับ
ในสนาม ฝ่ายหนีต้องขอนับเอง และหยุดนับได้ทุกเมื่อ (เช่น เมื่อพลิกกลับมาได้เปรียบ) ใน Beepbloom เกมนับให้อัตโนมัติ ไม่ต้องกดขอ:
- ฝ่ายนับคือฝ่ายที่หมากรวมน้อยกว่า (คิดตามค่าหมากในข้อ 6) ถ้าเท่ากัน ฝ่ายที่นับอยู่เดิมนับต่อ (ถ้ายังไม่มีใครนับ ฝ่ายที่ถึงตาเดินเป็นผู้นับ)
- ถ้ากินกันจนฝ่ายเสียเปรียบเปลี่ยนข้าง เกมเริ่มนับใหม่ให้ฝ่ายใหม่ เหมือนฝ่ายเดิมหยุดนับแล้วอีกฝ่ายขอนับ
- ถ้าฝ่ายนับรุกจนคู่แข่งได้ ถือว่าชนะ (เหมือนหยุดนับก่อนรุกจน)
- ป้ายบนจอบอกตลอดว่ากำลังนับแบบไหน ใครนับ นับถึงเท่าไร และเพดานเท่าไร
6. ค่าหมากโดยประมาณ
ใช้คิดว่าแลกหมากคุ้มไหม และใช้ตัดสินฝ่ายเสียเปรียบตอนนับศักดิ์กระดานในเกมนี้: เรือ 5 · ม้า 3 · โคน 2.5 · เม็ด 1.8 · เบี้ยหงาย 1.8 · เบี้ย 1 (ขุนไม่มีค่าเพราะห้ามเสีย)
7. ศัพท์หมากรุกไทยที่ควรรู้
- เบี้ยคว่ำ: เบี้ยที่ยังไม่หงาย · เบี้ยหงาย: เบี้ยที่ถึงแถวที่ 6 แล้ว เดินแบบเม็ด
- ฝ่ายหนี / ฝ่ายไล่: ฝ่ายเสียเปรียบที่เป็นคนนับ / ฝ่ายได้เปรียบที่ต้องรุกจนให้ทัน
- ศักดิ์กระดาน / ศักดิ์หมาก: การนับ 64 ตา / การนับตามหมากของฝ่ายไล่เมื่อฝ่ายหนีเหลือขุนเปล่า
- ขุนเปล่า: เหลือขุนตัวเดียว ไม่มีหมากอื่น
- อับ: ไม่โดนรุก แต่ไม่มีตาเดิน = เสมอ
หมากรุกไทยเคยมีกติกาเก่าที่ให้ขุนและเม็ดเดินพิเศษในตาแรก ปัจจุบันไม่ใช้แล้ว Beepbloom ใช้กติกาแบบสนามแข่งทั่วไป
คำถามที่พบบ่อยเรื่องกติกาหมากรุกไทย
นับศักดิ์หมากกับนับศักดิ์กระดานต่างกันยังไง?
ศักดิ์กระดานใช้เมื่อไม่มีเบี้ยคว่ำเหลือบนกระดาน แต่ฝ่ายเสียเปรียบยังมีหมากอื่นนอกจากขุน นับ 1 ถึง 64 ส่วนศักดิ์หมากใช้เมื่อฝ่ายเสียเปรียบเหลือขุนตัวเดียว เริ่มนับจากจำนวนหมากบนกระดาน + 1 จนถึงเพดานตามหมากฝ่ายไล่ เช่น เรือ 2 ลำ = 8 เรือ 1 ลำ = 16
ยังมีเบี้ยคว่ำอยู่ นับได้ไหม?
ไม่ได้ ทั้งศักดิ์กระดานและศักดิ์หมากเริ่มนับได้เมื่อไม่มีเบี้ยคว่ำเหลือบนกระดานเลยทั้งสองฝ่าย ถ้ายังมีเบี้ยที่ยังไม่หงายแม้ตัวเดียว ยังนับไม่ได้
ศักดิ์หมากเริ่มนับที่เลขอะไร?
เริ่มที่จำนวนหมากทั้งหมดบนกระดานรวมขุนทั้งสองฝ่าย บวก 1 เช่น ขุน + เรือ 2 ลำ ต่อขุนเปล่า มีหมาก 4 ตัว ฝ่ายหนีเริ่มนับ 5 และเพดานคือ 8 ถ้าเลขเริ่มเกินเพดานอยู่แล้ว เกมเสมอทันที
นับศักดิ์หมากไปแล้ว ถ้ามีการกินหมาก เพดานเปลี่ยนไหม?
ไม่เปลี่ยน เพดานกำหนดจากหมากของฝ่ายไล่ตอนเริ่มนับ แม้ขุนฝ่ายหนีกินหมากได้ภายหลัง ก็นับต่อด้วยเพดานเดิม
นับครบแล้วเป็นยังไง?
เมื่อฝ่ายหนีนับถึงเพดาน ฝ่ายไล่ยังได้เดินอีก 1 ตา ถ้ายังรุกจนไม่ได้ เกมเสมอ
เบี้ยหงายคืออะไร?
เบี้ยที่เดินถึงแถวที่ 6 ของฝ่ายตัวเองจะหงายทันที กลายเป็นเบี้ยหงาย เดินแบบเม็ด คือทแยง 1 ช่อง
หมากรุกไทยอับแล้วใครชนะ?
ไม่มีใครชนะ อับคือไม่โดนรุกแต่ไม่มีตาเดิน ถือว่าเสมอ
โคนเดินยังไง?
โคนเดินทแยงได้ 1 ช่องทั้ง 4 ทิศ หรือเดินตรงไปข้างหน้า 1 ช่อง ถอยตรงและเดินซ้ายขวาไม่ได้
▶ เล่นหมากรุกไทยออนไลน์ฟรี เกมอื่นใน Beepbloom
อ่านกติกาเกมกระดานอื่น: กติกาหมากฮอสไทย · กติกาหมากรุกสากล
Beepbloom › Makruk (Thai chess) › Makruk rules
Makruk (Thai chess) rules and how counting works
Complete guide · Last updated 15 Nov 2026
Makruk is Thai chess, played on an 8×8 board with 16 pieces per side. You win by checkmating the enemy king. This page covers the setup, how every piece moves, pawn promotion, check, checkmate, stalemate and the counting rules (board's honor and pieces' honor). Every rule here is exactly what the Beepbloom Makruk game uses.
- King: 1 square any way · Met: 1 square diagonally · Khon: 1 square diagonally or straight forward · Horse: L-shape · Rua (boat): any distance straight
- Bia (pawns) move 1 square forward and capture diagonally forward; on your 6th rank they flip and move like a Met
- No castling, no double pawn step · Checkmate wins · Stalemate is a draw
- Once no unflipped pawns are left, the weaker side counts; reaching the limit before being mated is a draw
- Board and setup
- How the pieces move
- Promotion (flipped bia)
- Check, checkmate, stalemate and draws
- Counting rules
- Rough piece values
- FAQ
1. Board and setup
The board has 64 squares of one color. Each side has a King (Khun), a Met, 2 Khon, 2 Horses (Ma), 2 Boats (Rua) and 8 Bia (pawns).
Starting position: pawns start on the 3rd and 6th ranks
- Back rank, left to right: Rua, Ma, Khon, then King and Met, then Khon, Ma, Rua
- Each king stands to the left of its Met from its own side. White: King d1, Met e1 · Black: King e8, Met d8, so the kings do not face each other
- Pawns start on the 3rd rank (White) and 6th rank (Black)
- In this game White moves first
2. How the pieces move
Pieces capture by moving onto an enemy piece (except pawns, which capture differently from how they move). Only the Horse can jump over pieces.
| Piece | Move / capture |
King (Khun) | 1 square in any of 8 directions, never into check |
Met | 1 square diagonally (much weaker than a chess queen) |
Khon | 1 square diagonally, or 1 square straight forward |
Horse (Ma) | L-shape, like a chess knight; jumps over pieces |
Boat (Rua) | Any distance straight, like a chess rook |
Bia (pawn) | 1 square forward · captures 1 square diagonally forward · never backward |
King: one square around
Met: one square diagonally
Khon (White): diagonal or straight forward
Horse: L-shape, can jump
Boat: straight lines, captures the first enemy it meets
Bia: 1 forward, captures diagonally forward
A pawn that reaches its own 6th rank (rank 6 for White, rank 3 for Black) is flipped at once and becomes a Bia Ngai, which moves like a Met. There is no other choice. Unflipped pawns are called Bia Kwam, and they matter for counting.
A white pawn on rank 6 (green) flips and moves like a Met
4. Check, checkmate, stalemate and draws
- Check: your king is attacked and you must deal with it right away
- Checkmate: check with no escape. That player loses
- Stalemate: no legal move but not in check. Draw
- Count limit: the stronger side fails to mate before the count limit. Draw (see section 5)
- Bare kings: only the two kings left. Draw · You can also agree a draw or resign at any time
Beepbloom house rule: the same position three times (same player to move) is a draw, to stop endless loops in online rooms.
5. Counting rules
Most Makruk pieces are short-range, so mating can take a long time. Counting decides how many moves the stronger side gets to deliver mate. The weaker side (the escaping side) counts its own moves, and the game is a draw if the limit is passed.
Both kinds of counting only start when no unflipped pawns are left on the board, for either side.
5.1 Board's honor (Sak Kradan)
- Used when no unflipped pawns remain and the weaker side still has a piece besides its king
- The weaker side counts its own moves from 1 to 64. If the stronger side has not mated after the move following count 64, the game is a draw
- If the counting side is reduced to a lone king, switch to pieces' honor
5.2 Pieces' honor (Sak Mak)
- Used when no unflipped pawns remain and the weaker side has only its king
- The count starts at the number of pieces on the board (both kings included) plus one
- The limit depends on the stronger side's pieces when counting starts: 2 Boats = 8 · 1 Boat = 16 · 2 Khon = 22 · 2 Horses = 32 · 1 Khon = 44 · otherwise (1 Horse, or only Met/flipped pawns) = 64
- If the starting number is already above the limit, the game is drawn at once
- The limit does not change after counting starts, even if the lone king captures something
Example: White has 2 Boats + King against a lone king. 4 pieces on the board, so Black starts counting at 5, with a limit of 8
5.3 Who counts in Beepbloom
At a real board the weaker player asks to count and may stop at any time. In Beepbloom counting is automatic: the side with less material counts, the count restarts if the advantage changes sides, a mate by the counting side still wins, and a badge always shows the count and limit.
6. Rough piece values
Boat 5 · Horse 3 · Khon 2.5 · Met 1.8 · Flipped bia 1.8 · Bia 1. The game also uses these to decide who counts under board's honor.
Makruk rules FAQ
What is the difference between board's honor and pieces' honor counting?
Board's honor applies when no unflipped pawns remain and the weaker side still has a piece besides its king: it counts 1 to 64. Pieces' honor applies when the weaker side has only its king: it counts from the number of pieces on the board plus one up to a limit set by the stronger side's pieces (2 Boats 8, 1 Boat 16, 2 Khon 22, 2 Horses 32, 1 Khon 44, otherwise 64).
Can you count while pawns are still unflipped?
No. Both kinds of counting start only when no unflipped pawns are left on the board for either side.
Does the limit change if pieces are captured during pieces' honor?
No. The limit is fixed when counting starts.
What is a flipped bia?
A pawn that reaches its own 6th rank flips at once and moves like a Met, one square diagonally.
Is stalemate a win in Makruk?
No. Stalemate is a draw.
▶ Play Makruk (Thai chess) free online More games on Beepbloom
More rules: Thai checkers rules · Chess rules